Çocuklarda Akran Zorbalığı ve Ailelerin Yapabilecekleri

Çocuklarda Akran Zorbalığı Nedir?

Akran zorbalığı, çocuklar arasında yaygın olarak görülen bir sorundur. Bir çocuğun diğer çocuklar tarafından fiziksel, sözel veya duygusal olarak istismar edilmesi anlamına gelir. Bu tür zorbalık, çocuğun kendine güvenini, özsaygısını ve genel yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Zorbalığın Boyutu

“Türkiye’de 11-15 yaş grubu çocukların yaklaşık %30’u son 2 ay içinde zorbalığa maruz kaldığını
bildirmektedir (UNICEF Türkiye, Çocuklarda Şiddet Araştırması, 2022). Dünya Sağlık Örgütü’nün 42
ülkeyi kapsayan HBSC çalışmasında (WHO, 2024) bu oran ortalama %15-30 arasında değişmekte;
siber zorbalık yaygınlaşmasıyla genç ergenlerde son 5 yılda yükselmektedir.

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar zorbalığa 2-4 kat daha fazla maruz
kalmaktadır. Bir meta-analizde OSB tanılı 1167 çocuk değerlendirilmiş; çalışmalar arasında zorbalık
maruziyet oranı %44-94 aralığında bildirilmiştir (Maïano ve ark., 2016, Autism Research). Risk
faktörleri arasında sosyal iletişim güçlüğü, atipik davranışlar ve özyönetim becerilerinde yaşıt farkı
sayılmaktadır. DEHB tanılı çocuklarda da zorbalık hem mağduriyet hem fail rolünde belirgin biçimde
yüksektir (Schroeder ve ark., 2014, Journal of Abnormal Child Psychology).

Akran Zorbalığı Hangi Yaşlarda Daha Çok Görülür?

Akran zorbalığı, okul öncesi dönemden başlayarak ilkokul, ortaokul ve hatta lise çağındaki çocuklar arasında yaygın olarak görülür. Ancak, her yaş grubunda farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Okul öncesi çocuklarda genellikle fiziksel zorbalık daha yaygınken, ilkokul ve ortaokul çağındaki çocuklarda sözel ve duygusal zorbalık daha sık görülür.

Akran Zorbalığına Karşı Alınabilecek Önlemler Nelerdir?

Akran zorbalığına karşı alınabilecek önlemler şunları içerir:

• Çocuklara empati ve saygı değerlerini öğretmek
• Çocukların duygusal ihtiyaçlarını anlamak ve desteklemek
• Çocuklara sosyal becerileri öğretmek
• Okullarda akran zorbalığıyla ilgili farkındalık oluşturmak
• Çocukları takip etmek ve düzenli iletişim kurmak

Özel gelişim gösteren çocuklarda akran zorbalığı

Akran zorbalığına maruz kalan çocuklar için aileler şunları yapabilir:

Otizmli Çocuklarda Akran Zorbalığına Maruz Kalma Eğilimi Nedir?

Otizmli çocuklar, akran zorbalığına maruz kalma eğilimindedir. Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar, sosyal becerilerde zorluk yaşayabilir ve bu durum, diğer çocuklar tarafından farklı veya dışlanmış olarak algılanmalarına neden olabilir. Bu nedenle, otizmli çocukları desteklemek ve onları akran zorbalığından korumak için özel önlemler alınmalıdır.

DEHB Akran Zorbalığına Maruz Kalma Eğilimi Nedir?

DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) olan çocuklar da akran zorbalığına maruz kalma eğilimindedir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri, diğer çocuklar arasında dikkat çekici olmalarına ve bazen dışlanmalarına neden olabilir. Bu nedenle, DEHB’li çocukları desteklemek ve akran zorbalığından korumak için aileler ve öğretmenler işbirliği yapmalıdır.

Disleksi Akran Zorbalığına Kalma Eğilimi Nedir?

Disleksi, okuma ve yazma becerilerinde zorluk yaşayan bir öğrenme bozukluğudur. Bu durum, disleksi olan çocukları akran zorbalığına karşı daha savunmasız hale getirebilir. Aileler ve öğretmenler, disleksi olan çocukları desteklemeli ve onlara akran zorbalığıyla başa çıkma becerileri kazandırmalıdır.

Özel öğrenme güçlüğünün alt başlığı olan disleksi yanında disgrafi, dispraksi ve diskalkuli için de aynı zorbalığa maruz kalan çocukların olabileceği bilinmeli ve önlem alınmalıdır.

Konuşma Bozukluğu yaşayan çocuklarda Akran Zorbalığı

Konuşma bozukluğu olan çocuklar da akran zorbalığına maruz kalma eğilimindedir. İletişim becerilerinde zorluk yaşayan bu çocuklar, diğer çocuklar tarafından anlaşılmadıklarını hissedebilir ve bu durum akran zorbalığına yol açabilir. Aileler ve öğretmenler, konuşma bozukluğu olan çocukları desteklemeli ve onların kendilerini ifade etme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmalıdır.

Akran Zorbalığı Etkinlikleri Nelerdir?

Akran zorbalığıyla mücadele etmek için çeşitli etkinlikler yapılabilir. Bunlar arasında:

• Öğrencilere akran zorbalığı hakkında bilgi vermek ve farkındalık oluşturmak
• Empatiyi teşvik eden oyunlar oynamak
• Sınıf içinde işbirliği ve dayanışmayı teşvik eden projeler yapmak
• Çocuklara problem çözme ve iletişim becerileri kazandıran etkinlikler düzenlemek

Akran Zorbalığına Maruz Kalan Çocuklar İçin Aileler Ne Yapabilir?

• Çocuğun duygularını dinlemek ve ona destek olmak
• Çocuğun güvenli bir ortamda olduğunu hissettirmek
• Çocuğun kendine güvenini artırmak için pozitif geri bildirimler vermek
• Okul yetkilileriyle iletişim kurarak durumu paylaşmak ve çözüm önerileri istemek
• Profesyonel yardım almak için gerektiğinde uzmanlara başvurmak

Okul Çağında Akran Zorbalığına Maruz Kalan Çocuklar İçin Aileler Ne Yapabilir?

Okul çağında akran zorbalığına maruz kalan çocuklar için aileler şunları yapabilir:

• Çocuğun okula gitme isteğini ve motivasyonunu artırmak
• Çocuğun okulda güvende olduğunu hissettirmek
• Çocuğun sosyal becerilerini geliştirmek için destek sağlamak
• Okulun zorbalıkla mücadele politikalarını ve önlemlerini öğrenmek
• Çocuğun okulda arkadaş edinmesini teşvik etmek

Akran zorbalığı, çocukların yaşamlarını olumsuz etkileyebilen bir sorundur. Ancak, ailelerin ve toplumun desteğiyle bu sorunla başa çıkmak mümkündür. Çocuklara empati ve saygı değerlerini öğretmek, duygusal ihtiyaçlarını anlamak ve sosyal becerilerini geliştirmek, akran zorbalığına karşı etkili bir savunma sağlayabilir.

→ Ücretsiz Otizm-DEHB Değerlendirmesi Talep Edin →

💡Şimdi iletişime geçin.💡

Destek için lütfen iletişime geçmekten çekinmeyiniz, Unutmayalım ki uzman desteği olmadan yol almak zaman kaybından ötürü çocuğun gelişimini olumsuz etkileyebilmektedir.

Okul öncesi çocuklardaki otizm belirtileri ve atipik otizm konusundaki destekleyici eğitimlerle ilgili bilgi almak için bağlantıları takip edebilirsiniz.

Özel öğrenme güçlüğü konusunda disleksi, disgrafi, dispraksi ve diskalkuli yazıları size yardımcı olabilir.

Ayrıca DEHB, Dikkat eksiliği ve Hiperaktivite konularında detaylı bilgiyi ilgili yazılardan bulabilir ya da konuyla ilgili bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Derin Çocuk’tan Sevgilerle…

Kaynaklar:

1. UNICEF Türkiye. (2022). Çocuklara Yönelik Şiddet Türkiye Araştırması. https://www.unicef.org/turkiye/
2. World Health Organization (WHO). (2024). Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)
   International Report.
3. Maïano, C., Normand, C. L., Salvas, M. C., Moullec, G., & Aimé, A. (2016). Prevalence of school bullying
   among youth with autism spectrum disorders: A systematic review and meta-analysis. Autism Research,
   9(6):601-615.
4. Schroeder, J. H., Cappadocia, M. C., Bebko, J. M., Pepler, D. J., & Weiss, J. A. (2014). Shedding Light on a
   Pervasive Problem: A Review of Research on Bullying Experiences Among Children with Autism
   Spectrum Disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44:1520-1534.
5. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Çocuk İhmal ve İstismar Acil Hattı – ALO 183.

Tıbbi Sorumluluk Reddi: Bu sayfa eğitim amaçlıdır, çocuk psikiyatrist veya psikoloğun klinik
değerlendirmesinin yerini tutmaz. Çocuğunuzda kalıcı duygusal güçlük gözlemlerseniz lütfen önce tıbbi destek alın

Otizm nedir? Otizmin Nedenleri, Çeşitleri, Otizmli çocuklarda Eğitim tedavisi ve konuşma

12 Maddede Ergoterapi

Disleksi hakkinda bilgiler

Otizm alternatif tedaviler, brokoli, B6 takviyesi, vitamin, mineral, şelasyon, müzik, duyusal terapi, melatonin

Dehb Nedir? Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

ANASAYFA